04

مغز خود را با این ۱۰ خطای دید بیازمایید

 خطای دید جالب

در مطالب قبلی و در اینفوگرافیک خطای دید برای شما گفتیم که چطور چشم ها مغز انسان را فریب میدهند. حال در این مطلب شما را با ۱۰۰ خطای دید جالب آشنا میکنیم.

مغز دارای دو نیمکره است ، که هر یک به ۴ لوب تقسیم می شود.

هر لوب مسئول عملکردهای متفاوتی است. به عنوان مثال لوب فرونتال یا قشر قدامی (رنگ آبی) مسئول تصمیم گیری و برنامه ریزی است.لوب های کناری (رنگ سبز) در قسمت شقیقه مسئول زبان و حافظه هستند، لوب آهیانه (رنگ زرد) برای مهارت های فضایی و لوب اکسیپیتال (رنگ قرمز) به طور کامل به بینایی اختصاص داده شده بنابراین این لوب جایی است که خطای دید در آن اتفاق می افتد.

لوب فرونتال حدود ۴۱% از کل حجم قشر مغز را در بر گرفته، لوب تمپورال ۲۲%، لوب آهیانه ۱۹% و لوب اکسیپیتال ۱۸%.


چگونه سیستم بینایی شکال، رنگ ها، اندازه ها، و … را پردازش می کند؟

تحقیقات چند دهه اخیر برای شناخت و درک بیشتر سیستم بینایی و پی بردن به چگونگی فریب خوردن این سیستم در برابر خطاهای دید یک راه پیدا کرده است، و آن این است که ببینیم مغز ما در برابر خطای دید چه واکنشی از خود نشان می دهد.
در ادامه ۱۰ خطای دید را بررسی خواهیم کرد که هم سرگرم کننده است و هم آموزنده. شما می توانید به سوالات پاسخ دهید و در انتهای مقاله پاسخ آن را ببینید.
حتما شما هم میدانید که در این خطاهای دید ترفندی نهفته است، اما تلاش نکنید که از مغزتان دقیق تر شوید. این بار از فریب خوردن لذت ببرید!

۱ – آیا مربع های درون رنگ آبی و زرد رنگ یکسانی دارند؟


۲ – خطوط افقی، مستقیم هستند یا مورب؟


۳ – آیا این دایره ها ثابت هستند یا در حال حرکت؟


۴ – این فیل چند پا دارد؟


۵ – میتوانید این ماهی را درون این تنگ بی اندازید؟

به نوار زرد وسط بدن ماهی به مدت ۲۰-۳۰ ثانیه خیره شوید، سپس نگاه خود را به سمت تنگ ماهی حرکت دهید.


۶ – به نظر شما این دو خط افقی هم اندازه اند؟


۷ – چند نقطه خاکستری در تقاطع خطوط سفید می بینید؟


۸ – آیا دایره های نارنجی در تصویر یک اندازه اند؟


۹ – آیا چهره آبراهام لینکلن طبیعی به نظر می رسد؟


۱۰ – می توانید نوزاد را در این تصویر ببینید؟


اکنون پاسخ های خود را با آنچه در زیر آمده مقایسه کنید، تا متوجه آنچه در مغز شما گذشته و آنچه که در هرکدام از این خطای دید ها تجربه کرده اید بشوید.

۱– اثر بازولد (Bazold effect)

اثر بازولد نوعی خطای دید است. یک استاد آلمانی هواشناسی به نام Wilhelm von Bezold کشف کرد که یک رنگ با توجه به رنگ های دیگری که در مجاورت آن قرار دارد ممکن است متفاوت به نظر برسد. در نتیجه در این خطای دید مربع های کوچکی که در مربع های زرد و آبی قرار دارند، رنگ یکسانی دارند. اما به دلیل اینکه رنگ مربع های بزرگتر به روی مربع های کوچک تر تاثیر میگذارد متفاوت به نظر می رسند.

۲– خطای دید دیوار کافه

این پدیده توسط ریچار گریگوری (Richard Gregory) کشف شد. به گفته وی این اثر توسط یکی از اعضای آزمایشگاهش به نام استیو سیمپسون (Steve Simpson) در کاشی دیوار یک کافه در پایین تپه سنت مایکل در بریستول مشاهده شد.

گرچه به نظر می رسد که خطوط افقی، مورب هستند، اما واقعیت این است که این خطوط مستقیم می باشند.این اثر یک خطای دید هندسی بصری است که در آن خطوط به طور موازی و مساوی تقسیم شده اند، و به دلیل الگوی زیگزاگ قرار گرفتن مربع های سیاه و سفید درک افقی بودن خطوط مختل می شود و شیب دار به نظر می رسند. زیرا مغز ما هنگام تفسیر این پدیده تمایل به پخش مناطق تیره در مناطق روشن دارد.


۳– حرکت غیر واقعی

اصطلاح حرکت غیرواقعی (illusory motion) که با عنوان توهم حرکت (motion illusion) نیز شناخته می شود، یک خطای دید است که در آن با وجود این که دایره ها ساکن هستند اما به نظر می رسد که در حال حرکت اند. در ایجاد این اثر کنتراست رنگهای موجود و محل قرارگیری اشکال موثر می باشند.

حرکت ظاهری (apparent motion) متداول ترین نوع حرکت غیرواقعی است و هنگامی که تصاویر به ردیف پشت سر هم با یک سرعت مشخص مانند یک فیلم نمایش داده شوند، حس می شود.

۴– پای فیل

چند ثانیه به تصویر خیره شوید، خواهید دید که تشخیص تعداد پاهای این فیل غیرممکن است. در واقع این خطای دید به دلیل دستکاری تصاویری از فرضیات طبیعی ما از دنیا صورت می‌گیرد.

۵– ماهی و تنگ

در سوال به شما گفتیم که به نوار زرد وسط بدن ماهی به مدت ۲۰-۳۰ ثانیه خیره شوید، سپس نگاه خود را به سمت تنگ ماهی حرکت دهید. اگر این کار را به درستی انجام داده باشید، هنگامی که به تنگ ماهی نگاه میکنید، یک ماهی با رنگ متفاوت خواهید دید.شاید این سوال برایتان ایجاد شود این پدیده چطور اتفاق می افتد؟

در شبکیه چشم انسان سه گیرنده رنگ (گیرنده مخروطی) وجود دارد که به رنگ قرمز، آبی و سبز حساس است. هنگامی که شما به یک رنگ خاص برای مدت زمان طولانی خیره میشوید، این گیرنده ها خسته می شوند، و هنگامی که شما پس از آن به زمینه های مختلف نگاه کنید، گیرنده ها به خوبی کار نمی کنند. بنابراین اطلاعاتی کلی از تصویری که به آن خیره شدید را دریافت کرده و شما آن را با رنگ متفاوت خواهید دید.

۶– خطای دید مولر لایر

این خطای دید جزو خطاهای ادراکی به حساب می آید و به این دلیل مولرلایر نام گرفته که مبدع آن یک جامعه شناس آلمانی، به همین نام بوده است (Franz Carl Müller-Lyer). وی این سنجش خطای دید را در سال ۱۸۸۹ ابداع کرد که البته به آن خطای درازا هم گفته می شود. این نوع خطای دید انواع مختلفی دارد که رایج ترین آن همان تصویری است که در سوال آمده.

اگر چه خط پایینی بلندتر به نظر می آید اما هر دو خط افقی دارای طول یکسان هستند. باور ندارید ؟ به تصویر پایین نگاه کنید.


همان طور که می دانید زاویه دید با فاصله کوچک تر می شود بنابراین مغز به طور اتوماتیک حس می کند اشیاء دورتر بزرگ تر هستند.

مثلاً خطای مولر لایر، به نقاشی هایی تشبیه شده اند که چشم انداز داخلی و خارجی ساختمان ها در آن ها گنجانده می شود.

در این گونه تصاویر ناظر گوشه ی داخلی را دورتر از گوشه خارجی ادراک می کند. همین امر به طور خودکار، تصحیح ثبات اندازه را به راه می اندازد و در نتیجه، باعث می شود آن مؤلفه از شکل، بلندتر از تصویر شبکیه ای آن به نظر برسد و از این رو، بلندتر از خط دیگر دیده می شود.

۷– خطای دید هرمان گرید

آیا موفق به شمردن نقاط خاکستری شدید ؟ بر خلاف چیزی که مغزتان به شما نشان می‌دهد هیچ نقطه‌ی خاکستری رنگی در این تصویر وجود ندارد!

در این خطای دید لکه‌های خاکستری رنگ سایه مانندی را در تقاطع چهار خانه‌های سفید رنگ مشاهده می کنید، اما در واقع شما نقاطی سفید را می‌بینید که در دید شما به سرعت تیره می‌شوند و به محض اینکه روی آن‌ها تمرکز کنید بقیه‌ی نقاط تیره می‌شوند. تا کنون دلیل های بسیاری برای این پدیده آورده شده اما هیچ کدام قانع کننده نیست. فقط می توان به فریب خوردن مغز بسنده کرد!

این خطای دید را می توان در پرچم کرن نیز مشاهده کرد.


۸– خطای دید ابینگهاوس

خطای دید ابینگهاوس یا دایره تیچنر یکی از مشهورترین خطاهای دید است که مربوط به تخمین اندازه نسبی و ظاهری اشکال می باشد. این خطای دید توسط روانشناس آلمانی هرمان ابینگهاوس کشف شده است.

به تصویر زیر نگاه کنید. هر دو دایره نارنجی هم اندازه هستند، اما به طور حتم شما دایره ای که در بین دایره های بزرگ تر محصور است را کوچک تر از دیگری دیدید. دلیل اصلی این پدیده فاصله و اندازه‌ دایره های دور دو دایره‌ نارنجی مرکزی است.


۹– آبراهام لینکلن

پاسخ شما به سوال مثبت بود ؟ اگر فکر می کنید که صورت آبراهام لینکلن طبیعی است، کافی است تصویرش را برعکس کنید تا متوجه واقعیت شوید.


به نظر نمیرسد که چشم هایش طبیعی باشند!

برخی نورون ها در مغز به پردازش چهره ها اختصاص داده شده اند. چهره ها معمولا به صورت عمودی و درست دیده می شوند. هنگامی که یک چهره را وارونه ببینیم مغز دیگر آن را به عنوان یک چهره پردازش نمی کند بلکه به عنوان یک شکل آن را بررسی خواهد کرد. نورون ها چهره ها را تخصصی تر از اشیاء بررسی میکنند، در نتیجه مغز ما غیرعادی بودن این چهره را تشخیص نمی دهد. این موضوع توضیح می دهد که چرا در حالتی که چهره وارونه است، متوجه چشم های عجیب نمی شویم.

۱۰– تصویر نوزاد

تصویری که در سوال آمده یک مثال جالب از یکی از انواع خطای دید است. محیط مرئی گمراه کننده!

بار دیگر به تصویر دقت کنید، سر نوزاد را در سمت چپ و پاهایش را در مقابل تنه درخت در سمت راست می توانید مشاهده کنید.

امیدوارم که این پرسش و پاسخ های خطای دید برای شما جالب بوده باشد و حقایق شگفت انگیزی در باره مغز خود یاد گرفته باشید.

در مقالات دیگر به بررسی خطای دیدهای بیشتری خواهیم پرداخت.

2 Responses

Leave a Comment